Wybitny polski fizyk
Data: 21-03-2009 o godz. 17:48:56
Temat: Nauka


Badania nad wyjaśnieniem ruchów Browna - to jego specjalność. W tym artykule przybliżę wam postać i osiągnięcia słynnego polskiego fizyka - Mariana Smoluchowskiego.


Polski fizyk - Marian Smoluchowski urodził się 28 maja 1872 roku w Vorderbruhl pod Wiedniem w Austrii, a zmarł 5 września 1917 roku w Krakowie, w wyniku dyzenterii.
  Smoluchowski studiował w latach 1890-94 na uniwersytecie w Wiedniu. Jego nauczycielami byli Franz Serafin Exner i Joseph Stefan.

  W 1895 roku obronił z wyróżnieniem pracę doktorską w Wiedniu, a następnie przez kilka lat pracował w laboratoriach różnych ośrodków naukowych Europy (Sorbona, Glasgow, Berlin). Ten słynny polski fizyk w 1898 roku otrzymał prawo wykładania (tzw. veniam legendii - z łac.).

   Veniam legendii to prawo do prowadzenia wykładów przez niesamodzielnych pracowników naukowych ze stopniem doktora lub ewentualnie z tytułem zawodowym magistra.

   W latach 1899-1912 pracował na Uniwersytecie Lwowskim, a od 1900 jako profesor. Już od 1912 został profesorem na Uniwersytecie Jagiellońskim, w katedrze fizyki doświadczalnej.

   Marian Smoluchowski był również klasykiem fizyki statycznej. Prowadził on m.in. badania nad wyjaśnieniem ruchów Browna.

   Ruchy Browna - to chaotyczne ruchy cząsteczek w płynie ( cieczy lub gazie), wywołane zderzeniami zawiesiny z cząsteczkami płynu. Ruchy Browna obserwuje się dla mikroskopijnych, mniejszych niż mikrometr, cząsteczek zawiesiny bez względu na ich rodzaj. Cząsteczki poruszają się ciągle, a ich ruch nie słabnie. Prędkość ruchu jest większa dla mniejszych cząstek, wyższej temperatury. Matematycznym modelem fizycznego zjawiska ruchów Browna jest proces Wienera, który może być zastosowany do modelowania również w innych dziedzinach wiedzy, np. ekonomii.

   Przykłady ruchów Browna :

* cząsteczki tłuszczu na mleku

* pyłek kwiatowy na wodzie

* mgła

* rozpylone w powietrzu perfumy

* krople tłuszczu na wodzie

  
To właśnie Marian Smoluchowski zauważył, że przypadkowe błądzenie pyłów jest wywołane bombardowaniem ich przez cząsteczki wody. Cząsteczki wody są dużo mniejsze, jest ich wiele oraz poruszają się bardzo szybko. Różnice w prędkości ruchu oraz ilości uderzających cząsteczek z poszczególnych stron są przyczyną ruchów drobin pyłku w cieczy.

  Nasz polski fizyk stwierdził, że za przesunięcia cząsteczek odpowiedzialne jest nie tyle bombardowanie, ile raczej fluktuacje ich gęstości w bezpośrednim sąsiedztwie zawiesiny. Warto wspomnieć też, że jedno z równań teorii dyfuzji jest znane jako równanie Smoluchowskiego.
  Zjawisko samorzutnego mieszania się różnych substancji nazywa się dyfuzją. Jego występowanie świadczy o cząsteczkowej budowie materii i nieustannym ruchu cząsteczek.

  Marian Smoluchowski był też zapalonym taternikiem. 15 lipca 1917 roku został wybrany na rektora UJ. Na koniec chcę jeszcze dodać, że po śmierci Smoluchowskiego, na cześć jego zasług i osiągnięć, imię jego przyjął Instytut Fizyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, jedna z ulic w Krakowie oraz ulica w Poznaniu, przy której znajduje się Instytut Fizyki Molekularnej PAN. Nawet we Wrocławiu (w kampusie Politechniki Wrocławskiej), Warszawie, Lublinie, Malborku, Oświęcimiu i Gdańsku są ulice M. Smoluchowskiego. Za te wybitne osiągnięcia w dziedzinie fizyki Polskie Towarzystwo Fizyczne ustanowiło Medal Mariana Smoluchowskiego.

   Jako ciekawostkę dodam, ze w 1970 roku jednemu z kraterów na Księżycu nadano nazwę Smoluchowski

od Mariana Smoluchowskiego.


  Myślę, że ukazane przeze mnie osiągnięcia Smoluchowskiego wystarczą, aby stwierdzić, że był on wybitnym polskim fizykiem, który dokonał w swoim życiu dużej rewolucji w dziedzinie fizyki. Według mnie M. Smoluchowski zasługuje na ogromny szacunek i pamięć.







Artykuł jest z Zespół Szkół w Błędowie
http://www.bledow.edu.pl

Adres tego artykułu to:
http://www.bledow.edu.pl/modules.php?name=News&file=article&sid=820