Pojęcia niezbędne przy analizie tekstu epickiego
Data: 27-09-2012 o godz. 20:15:16
Temat: Nauka


Analizę tekstu epickiego warto rozpocząć od przyjrzenia się narratorowi. Jest to osoba, która swoją wypowiedzią powołuje do życia cały świat przedstawiony, a więc także bohaterów…

Narrator wszechwiedzący mówi w trzeciej osobie, przedstawia wydarzenia i osoby w taki sposób, jakby wiedział wszystko o przeszłości , znał myśli i uczucia bohaterów. Mówi np.: „Basia wyjrzała przez okno i pomyślała, że pogoda jest zdecydowanie ładniejsza niż się spodziewała”. Narrator ten jest obiektywny.

Narrator pierwszoosobowy występuje w pamiętnikach, wspomnieniach, dziennikach. Narrator ten jest jednocześnie uczestnikiem opisywanych zdarzeń albo relacjonuje to, o czym się w jakiś sposób dowiedział. Nie wie wszystkiego o świecie przedstawionym, za to przedstawia swoje wrażenia, przeżycia, opinie. Jego wypowiedzi są subiektywne.

Narracja jest to opowiadanie o zdarzeniach, zawiera też opisy (miejsc, przeżyć, sytuacji, wyglądu bohaterów). Prowadzona jest najczęściej w czasie przeszłym, ale stosowanie czasu teraźniejszego jest w niektórych momentach uzasadnione, gdyż dynamizuje akcję, a czytelnik odnosi wrażenie, ze uczestniczy w opisywanych wydarzeniach.

Fabułę utworu tworzą wszystkie występujące w nim wątki, czyli ciągi zdarzeń dotyczące konkretnych bohaterów. Możemy mieć do czynienia z utworami jednowątkowymi (nowela) i wielowątkowymi (powieść).

Akcja to wydarzenia przedstawione w utworze, powiązane ze sobą w łańcuchu przyczynowo- skutkowym.

Przedakcja jest to opowieść o wcześniejszych losach bohaterów. Losy te poznajemy z pamiętnika bohatera, wspomnień, rozmów bohaterów. Przedakcja bywa wyodrębniona, stanowi osobną część zwaną prologiem.

Poakcja natomiast jest częścią losów bohaterów niewchodzącą w skład fabuły poznawanej przez czytelnika. Poakcja może być wyodrębniona i jako osobna część jest zwana epilogiem.

Retrospekcja jest to przywołanie wspomnień bohatera w jakimś momencie akcji, gdy coś przypomniało mu inną sytuację z przeszłości.

Świat przedstawiony to sceneria wydarzeń; może być realistyczny, naśladować rzeczywistość, która nas otacza, a może być fantastyczny, baśniowy. Narracja zawiera przeważnie opisy, dzięki którym czytelnik może wyobrazić sobie to, o czym czyta.

Bohater to postać, o której mówi narrator (w przypadku narracji pierwszoosobowej także sam narrator). Najważniejszą  postacią, na której skupia się uwaga narratora i czytelnika, jest główny bohater. Losy bohatera drugoplanowego tworzą wątki poboczne.

Bohater epizodyczny bierze udział w wydarzeniach, które nie są ważne dla rozwoju akcji. Tytułowy bohater to postać umieszczona w tytule dzieła, może być głównym bohaterem lub drugoplanowym. Bohater zbiorowy zaś to wszystkie postacie, które są tak samo ważne i mają jakąś cechę wspólną.

Dialog jest to sposób prezentowania wypowiedzi bohaterów. Narrator stosuje wówczas mowę niezależną.

Monolog to dłuższa wypowiedź jednego z bohaterów. Sposób mówienia, zasób słownictwa, ulubione powiedzonka ułatwiają czytelnikowi charakterystykę postaci.

Podczas lektury czytelnik ocenia bohaterów, w czym pomaga mu sposób ukazania postaci przez narratora. Bohaterowie podlegają charakterystyce bezpośredniej lub pośredniej:
·         Charakterystyka bezpośrednia polega na wymienianiu cech postaci,
·         Charakterystyka pośrednia to ukazywanie postaci w działaniu, podczas rozmowy, prezentowanie jej myśli i przeżyć.

Oba sposoby charakterystyki pozwalają w pełni ocenić i uznać bohatera za pozytywnego lub negatywnego. Zdarzają się też postacie dynamiczne, zmieniające się w czasie akcji, niepodlegające jednoznacznej ocenie.





Artykuł jest z Zespół Szkół w Błędowie
http://www.bledow.edu.pl

Adres tego artykułu to:
http://www.bledow.edu.pl/modules.php?name=News&file=article&sid=1393